Syndrom płaskiej głowy u dziecka – przyczyny, objawy i leczenie

Syndrom płaskiej głowy u niemowląt, znany również jako plagiocefalia lub brachycefalia, jest coraz częściej spotykaną przypadłością wśród noworodków. Polega na zniekształceniu kształtu głowy dziecka, najczęściej spowodowanym długotrwałym naciskiem na jedną stronę czaszki. Poniżej wyjaśniamy, co to jest syndrom płaskiej głowy, jakie są jego przyczyny, jak rozpoznać objawy oraz jak można zapobiec i leczyć to schorzenie.

Co to jest syndrom płaskiej głowy?

Syndrom płaskiej głowy to deformacja czaszki, która pojawia się u niemowląt, gdy ich głowa jest zbyt długo uciskana na jednym boku. W wyniku tego powstaje asymetria kształtu głowy, która najczęściej objawia się spłaszczeniem tylnej części czaszki (brachycefalia) lub jednej strony głowy (plagiocefalia).

Warto zaznaczyć, że deformacja ta jest częściej problemem estetycznym niż zdrowotnym, jednak nieleczona może prowadzić do dalszych komplikacji rozwojowych.

Przyczyny syndromu płaskiej głowy u dziecka

Główne przyczyny syndromu płaskiej głowy to:

1. Pozycja podczas snu – Zalecenie, aby niemowlęta spały na plecach w celu zapobiegania zespołowi nagłej śmierci łóżeczkowej (SIDS), spowodowało wzrost liczby przypadków plagiocefalii. Długotrwałe leżenie na plecach prowadzi do nacisku na czaszkę, co może prowadzić do deformacji.
2. Długotrwałe leżenie w jednej pozycji – Dzieci, które spędzają dużo czasu w leżaczkach, fotelikach samochodowych czy na twardych powierzchniach, mogą być bardziej narażone na rozwój syndromu płaskiej głowy.
3. Czynniki prenatalne – Nieprawidłowa pozycja płodu w macicy, np. zbyt mała ilość miejsca, może prowadzić do nacisku na głowę dziecka, co powoduje deformacje już w łonie matki.
4. Przedwczesny poród – U wcześniaków czaszka jest bardziej miękka i podatna na deformacje, dlatego częściej obserwuje się u nich przypadki plagiocefalii.

Objawy syndromu płaskiej głowy

Najbardziej charakterystycznym objawem syndromu płaskiej głowy jest zauważalne spłaszczenie jednej strony głowy lub tylnej części czaszki. Inne możliwe objawy to:

• Asymetria twarzy (jedno ucho może być wyżej, oczy mogą wydawać się nierówne).
• Spłaszczenie czoła po stronie spłaszczenia głowy.
• Głowa dziecka wydaje się bardziej wydłużona w pionie (przy brachycefalii).

Ważne jest, aby rodzice regularnie obserwowali kształt głowy dziecka, zwłaszcza w pierwszych miesiącach życia, ponieważ wczesne wykrycie deformacji ułatwia jej korygowanie.

Jak zapobiegać syndromowi płaskiej głowy?

Oto kilka sprawdzonych sposobów, które mogą pomóc w zapobieganiu syndromowi płaskiej głowy:

1. Zmiana pozycji podczas snu – Choć spanie na plecach jest nadal zalecane, warto często zmieniać pozycję główki dziecka, np. obracając ją raz na lewą, raz na prawą stronę.
2. Czas na brzuszku (tummy time) – Regularne kładzenie dziecka na brzuchu, pod nadzorem, pomaga wzmocnić mięśnie karku i zmniejszyć nacisk na czaszkę.
3. Unikanie długotrwałego leżenia w fotelikach – Ograniczenie czasu spędzanego w fotelikach samochodowych, leżaczkach czy wózkach może pomóc w zapobieganiu spłaszczeniu głowy.
4. Stymulacja ruchowa – Zachęcanie dziecka do obracania główki w różne strony, np. umieszczanie zabawek po jednej i drugiej stronie, może pomóc w równomiernym rozwijaniu mięśni szyi i zapobiec jednostronnemu uciskowi.

Leczenie syndromu płaskiej głowy

W większości przypadków syndrom płaskiej głowy ustępuje samoistnie wraz z rozwojem dziecka i wzrostem jego ruchliwości. W przypadkach bardziej zaawansowanych deformacji, lekarze mogą zalecić następujące metody leczenia:

1. Kask korekcyjny (ortotyczny) – Specjalistyczne kaski są często stosowane u dzieci z poważniejszą deformacją czaszki. Kask pomaga delikatnie korygować kształt głowy, ale jego stosowanie zaleca się zwykle po 4. miesiącu życia i tylko na zlecenie lekarza.
2. Fizjoterapia – Jeśli deformacja jest związana z napięciem mięśniowym, np. z powodu kręczu szyi, fizjoterapia może pomóc w rozluźnieniu mięśni szyi i poprawie ruchomości głowy.
3. Obserwacja i monitoring – W łagodniejszych przypadkach lekarz może zalecić jedynie regularne monitorowanie kształtu głowy dziecka, bez konieczności interwencji medycznej.

Podsumowanie

Syndrom płaskiej głowy u dziecka jest zjawiskiem coraz częściej spotykanym, jednak w większości przypadków można mu skutecznie zapobiec dzięki odpowiedniej pielęgnacji i dbałości o zmienianie pozycji głowy niemowlęcia. Ważne jest, aby rodzice byli świadomi objawów i konsultowali się z lekarzem w razie wątpliwości. Wczesne wykrycie deformacji zwiększa szanse na szybkie i skuteczne leczenie.